Τα πάντα για την κλιματική αλλαγή
29.01.2026

Τα πάντα για την κλιματική αλλαγή

Η Γη είναι το σπίτι μας, ωστόσο η κλιματική αλλαγή απειλεί τα θεμέλιά του. Ανακαλύψτε πώς η σύγχρονη ανθρώπινη δραστηριότητα, η οποία ευθύνεται για την μεγέθυνση του φαινομένου του θερμοκηπίου και την υπερθέρμανση του πλανήτη, θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει βιώσιμες λύσεις για τις επόμενες γενιές στο ειδικό αφιέρωμα του Pencil On the Moon.

final_heartattack1

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Δεν υπάρχει «Πλανήτης Β»: Η Γη είναι το σπίτι μας και η κλιματική αλλαγή απειλεί τα θεμέλιά του.

finale_climate3

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης είναι σήμερα υψηλότερη από οποιαδήποτε στιγμή τα τελευταία 100.000 χρόνια.

finale_climate4

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

finale_climate2

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

final_heartattack1

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Καιρός & Κλίμα

Ομοίως, οι όροι «καιρός» και «κλίμα» μερικές φορές συγχέονται, αν και αναφέρονται σε έννοιες διαφορετικής κλίμακας.

Ο καιρός περιγράφει τις συνθήκες που επικρατούν μία δεδομένη στιγμή σε ένα συγκεκριμένο μέρος. Για παράδειγμα, εάν ενόσω διαβάζετε τις γραμμές αυτές, έξω βρέχει, αυτός είναι ένας τρόπος για να περιγράψετε τον καιρό της ημέρας. Βροχή, χιόνι, άνεμος, τυφώνες, ανεμοστρόβιλοι – όλα αυτά αποτελούν καιρικά φαινόμενα.

Το κλίμα, από την άλλη πλευρά, είναι κάτι περισσότερο από μία ή δύο βροχερές ημέρες. Ο όρος περιγράφει τις καιρικές συνθήκες που αναμένονται σε μια περιοχή. Βροχερό ή ξηρό; Θερμό ή ψυχρό; Το κλίμα μιας περιοχής καθορίζεται από την παρατήρηση του καιρού της σε μια περίοδο πολλών ετών, 30 ή περισσότερων.

inner-image-697bf34631aaf

CC0 licence via pexels.com

Ωστόσο, μία μερίδα ατόμων, μεταξύ των οποίων βρίσκονται ακόμα και ακαδημαϊκοί, επιχειρηματίες, πολιτικοί και θεσμικοί φορείς, θεωρούν ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί, στην πραγματικότητα, μία απάτη με σκοπό τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

Πώς γνωρίζουμε, λοιπόν, ότι υπάρχει όντως κλιματική αλλαγή; Η απάντηση βρίσκεται στην επιστήμη και δίνεται μέσω της τεχνολογίας. Οι εκπρόσωποί της, άνδρες και γυναίκες, χρησιμοποιούν παρατηρήσεις και μετρήσεις από το έδαφος, τον αέρα και το διάστημα, σε συνδυασμό με υπολογιστικά μοντέλα, προκειμένου να παρακολουθούν και να μελετούν την κλιματική αλλαγή του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.

finale_climate8

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Τα τελευταία 200 χρόνια, οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι αυτές που προκαλούν την κλιματική αλλαγή.

finale_climate9

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

finale_climate7

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Τι είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι η διαδικασία κατά την οποία ορισμένα αέρια στην ατμόσφαιρα της Γης παγιδεύουν μέρος της θερμότητας από το ηλιακό φως, συμβάλλοντας στην αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειάς της.

Όπως προδίδεται από την ονομασία του, λειτουργεί σαν τις γνωστές μας εγκαταστάσεις από γυαλί που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια φυτών, σε μέρη που είναι πιο κρύα από το φυσικό περιβάλλον των καλλιεργειών.

Ειδικότερα, ένα θερμοκήπιο παραμένει ζεστό στο εσωτερικό του, ακόμα και τον χειμώνα, καθώς κατά τη διάρκεια της ημέρας, το ηλιακό φως περνάει μέσα από το γυαλί, θερμαίνει το έδαφος, τα φυτά και τον αέρα στο εσωτερικό του. Τη νύχτα πάλι, το έδαφος και τα φυτά απελευθερώνουν αργά αυτή τη θερμότητα. Ωστόσο, το γυαλί την παγιδεύει, καθιστώντας το εσωτερικό του θερμοκηπίου πιο ζεστό από την εξωτερική θερμοκρασία.

Κάπως έτσι λειτουργεί και το φαινόμενο του θερμοκηπίου στη Γη. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το ηλιακό φως ταξιδεύει μέσα από την ατμόσφαιρα. Ένα μέρος του αντανακλάται πίσω στο διάστημα, ενώ το υπόλοιπο απορροφάται και θερμαίνει την επιφάνεια του πλανήτη.

Τη νύχτα η θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης μειώνεται, απελευθερώνοντας την πλεονάζουσα θερμότητα πίσω στον αέρα. Εντούτοις, ένα μέρος της παγιδεύεται στην ατμόσφαιρα από κάποια αέρια που εμπεριέχει. Αυτά τα αέρια, τα οποία παγιδεύουν τη θερμότητα, ονομάζονται «αέρια του θερμοκηπίου».

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου διατηρεί τον πλανήτη μας αρκετά ζεστό ώστε να υποστηρίζει τη ζωή όπως την ξέρουμε. Ωστόσο, καταπώς έχει διαπιστώσει η επιστημονική κοινότητα, τα τελευταία 100 χρόνια, τα επιπλέον αέρια του θερμοκηπίου προέρχονται κυρίως από την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων. Ενώ φαινόμενα όπως οι εκρήξεις ηφαιστείων, έχουν επίσης επιβαρύνει την ατμόσφαιρα, οι εν λόγω φυσικές «προσθήκες» είναι αμελητέες για να τους αποδοθεί η μεγάλη ποσότητα των αερίων του θερμοκηπίου που μετράμε σήμερα στον αέρα.

Η σύγχρονη κοινωνία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην καύση ορυκτών για την παραγωγή ενέργειας, την τροφοδοσία εργοστασίων, την κινητοποίηση αυτοκινήτων και μέσων μαζικής μεταφοράς. Παράλληλα, ανθρώπινες επίσης δραστηριότητες όπως η εκτεταμένη κτηνοτροφία και η αγροκαλλιέργεια, επηρεάζουν το φυσικό μας «θερμοκήπιο». Όλες αυτές οι αλλαγές που ακολούθησαν την εκβιομηχάνιση της παραγωγής και την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, οδηγούν την ατμόσφαιρα να παγιδεύει περισσότερη θερμότητα από ό,τι παλαιότερα, με αποτέλεσμα μια θερμότερη Γη.

final_heartattack1

Photo credit: CC0 licence via pexels.com

Η κτηνοτροφία συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου και κατ’ επέκταση στην κλιματική αλλαγή. Στο προσεχές μέλλον, ωστόσο, θα μπορούμε να γευτούμε ένα νέο είδος κρέατος, χωρίς τα ηθικά διλλήματα που συνεπάγεται η εκτροφή και η σφαγή ζώων για τη διατροφή μας και το περιβάλλον. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο «Συνθετικό κρέας: Καλλιεργώντας μπιφτέκια και κοτομπουκιές».

final_heartattack1

Photo credit: Windship Technology

Η διεθνής ναυτιλία καλείται να παίξει το δικό της ρόλο στην πορεία για ένα βιώσιμο μέλλον. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο «Πράσινη ναυτιλία: Πώς ο άνεμος θα συμβάλλει ως πηγή ενέργειας;».

finale_climate12

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Η Γη αποτελεί ένα οικοσύστημα όπου τα πάντα είναι συνδεδεμένα. Κάθε μεταβολή, έχει αλληλένδετες και πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις.

finale_climate13

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

finale_climate14

PHOTO CREDIT: CC0 licence via pexels.com

Τι είναι το Net Zero

Κυριολεκτικά σημαίνει «καθαρό μηδέν» και χρησιμοποιείται ως όρος για να περιγράψει την ανάγκη για μηδενικές εκπομπές ρύπων. Πότε θα επιτευχθεί; Όταν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας, θα είναι δυνατό να απορροφηθούν και να αποθηκευτούν μόνιμα, είτε στη φύση είτε μέσω άλλων εργαλείων δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα, αφήνοντας μηδενικό επίπεδο ρύπων στην ατμόσφαιρα.

Γιατί είναι σημαντικό να επιτύχουμε μηδενικές εκπομπές ρύπων;

Η Συμφωνία του Παρισιού έχει θέσει ως στόχο τη διατήρηση της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε λιγότερο από 1,5°C, και η επίτευξη μηδενικών εκπομπών ρύπων είναι το εργαλείο για να γίνει αυτό εφικτό σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι μόλις επιτευχθεί το «καθαρό μηδέν» σε παγκόσμιο επίπεδο, αναμένεται να σταματήσει η περαιτέρω υπερθέρμανση του πλανήτη.

Θα έχουμε Net Zero έως το 2050;

Καταπώς φαίνεται όχι, καθώς οι δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι κυβερνήσεις μέχρι σήμερα δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της Συμφωνίας του Παρισιού.

VIDEO CREDIT: The Economist

Ενώ ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών δεσμεύεται για net zero, δηλαδή μηδενικές εκπομπές ρύπων έως το 2050, για να γίνει αυτό εφικτό η παραγωγή και η κατανάλωση όλων των ορυκτών καυσίμων θα πρέπει να μειωθεί κατά τουλάχιστον 30% έως το 2030.

final_heartattack1

Photo credit: CC0 licence via pexels.com

inner-image-697bf3463b56c

CC0 licence via pexels.com

Στην έρημο του Ομάν χτίζεται ήδη μία πόλη πρότυπο, λίγο μεγαλύτερη σε έκταση από το Μαρούσι, η οποία σχεδιάζεται από το μηδέν προκειμένου να χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο των Πραγμάτων για να επιτυγχάνει τη μέγιστη βιωσιμότητα λειτουργιών και υποδομών, ενώ στην Ιαπωνία πειραματίζονται για τη δημιουργία ενός «κοκτέιλ βακτηρίων» που μπορεί να εξαφανίσει τα πλαστικά απορρίμματα.

Στον αντίποδα του πλανήτη, στη γεμάτη δάση αμερικανική πολιτεία του Όρεγκον, μία νεοφυής εταιρεία με τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής «κατασκευάζει» δέντρα που μεγαλώνουν πιο γρήγορα και απορροφούν περισσότερο άνθρακα από την ατμόσφαιρα.

final_heartattack1

CC0 licence via pexels.com

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη

Asset 1 Asset 1

Ο όρος υπερθέρμανση του πλανήτη αναφέρεται στην αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας και των ωκεανών της γης η οποία παρατηρείται από την προβιομηχανική περίοδο και μετά, ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Τι είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου

Asset 1 Asset 1

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι η διαδικασία κατά την οποία ορισμένα αέρια στην ατμόσφαιρα της Γης παγιδεύουν μέρος της θερμότητας από το ηλιακό φως συμβάλλοντας στην αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειάς της.

Τι είναι το net zero

Asset 1 Asset 1

Χρησιμοποιείται ως όρος για να περιγράψει την ανάγκη για μηδενικές εκπομπές ρύπων. Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι μόλις επιτευχθεί το «καθαρό μηδέν» σε παγκόσμιο επίπεδο, αναμένεται να σταματήσει η περαιτέρω υπερθέρμανση του πλανήτη.

Βασικά συμπεράσματα

1
Τι είναι η κλιματική αλλαγή
Ο όρος κλιματική αλλαγή περιγράφει μια μακροπρόθεσμη διαφοροποίηση στα μέσα καιρικά πρότυπα –όπως η θερμοκρασία, οι άνεμοι και οι βροχοπτώσεις– που χαρακτηρίζουν το τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο κλίμα της Γης.
2
Τι είναι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή
Μπορεί κατά το παρελθόν τυχαίες φυσικές αλλαγές στη δραστηριότητα του Ηλίου ή μεγάλες εκρήξεις ηφαιστείων να προκάλεσαν σημαντικές μεταβολές στις κατά τόπους θερμοκρασίες και τα καιρικά πρότυπα της Γης, ωστόσο, τα τελευταία 200 χρόνια οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι αυτές που προκαλούν την κλιματική αλλαγή, κυρίως λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων όπως είναι ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
3
Η κλιματική αλλαγή ταυτίζεται με την υπερθέρμανση του πλανήτη;
Όχι ακριβώς. Η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί μία ειδική περίπτωση κλιματικής αλλαγής, και οφείλεται εξολοκλήρου στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Από την άλλη, η κλιματική αλλαγή περιλαμβάνει όχι μόνο την υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά και διάφορες αλλαγές στο κλίμα της Γης, όπως στις βροχοπτώσεις, τους ανέμους και διάφορους κλιματικούς δείκτες για μεγάλες χρονικές περιόδους.
4
Πώς γνωρίζουμε ότι υπάρχει κλιματική αλλαγή και δεν είναι απάτη
Πέρα από το ότι τη βιώνουμε καθώς επηρεάζει ήδη κάθε περιοχή της Γης –άνοδος της στάθμης και της θερμοκρασίας της θάλασσας, λιώσιμο των παγετώνων, συχνότερα και πιο έντονα ακραία καιρικά φαινόμενα– ο πλανήτης διατηρεί το δικό του κλιματικό αρχείο: Η επιστημονική κοινότητα χρησιμοποιεί παρατηρήσεις και μετρήσεις από το έδαφος, τον αέρα και το διάστημα, σε συνδυασμό με υπολογιστικά μοντέλα, προκειμένου να παρακολουθεί, να μελετά και να αποδεικνύει σε όσους το αμφισβητούν, την κλιματική αλλαγή του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ

Το Pencil On The Moon είναι μια πρωτοβουλία με την υποστήριξη της Generali, η οποία παρακολουθεί στενά όλες τις νέες τάσεις, προκειμένου να συνεχίσει να εξελίσσεται και να προσφέρει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες.

Οι πιο προηγμένες επιστημονικές έρευνες, οι πιο εξελιγμένες τεχνολογίες αλλά και οι πιο καινοτόμες εφευρέσεις εξετάζονται προσεκτικά υπό το πρίσμα της εφαρμογής τους στα πεδία της καθημερινότητας με βασική αρχή ότι ο άνθρωπος είναι πάντα πάνω από την τεχνολογία.

Αυτή είναι η πηγή από την οποία αντλούμε μελάνι για τις πένες αυτού του blog με έναν κοινό στόχο:

Να γνωρίσουμε, κατανοήσουμε και στο τέλος να αξιοποιήσουμε τις νέες τεχνολογίες προς όφελος του ανθρώπου.

Η Generali στηρίζει έμπρακτα αυτή την πρωτοβουλία πιστή στη δέσμευσή της:

«Να στηρίζει τους ανθρώπους για να δημιουργούν ένα ασφαλέστερο μέλλον για τις ζωές και τα όνειρά τους»

…Αλλά και ανοιχτή στη σκέψη ότι πολλές φορές αρκεί ένα μολύβι για να γράφουμε στο φεγγάρι.