Ακόμη κι αν δεν περπατήσουμε ποτέ στη Σελήνη, αντλώντας έμπνευση από τους αστροναύτες και τις αστροναύτισσες που ετοιμάζονται γι’ αυτό, μπορούμε να βελτιώσουμε την πορεία μας εδώ στη Γη και να ζήσουμε καλύτερα – ενδεχομένως και περισσότερο!
Ακόμη κι αν δεν περπατήσουμε ποτέ στη Σελήνη, αντλώντας έμπνευση από τους αστροναύτες και τις αστροναύτισσες που ετοιμάζονται γι’ αυτό, μπορούμε να βελτιώσουμε την πορεία μας εδώ στη Γη και να ζήσουμε καλύτερα – ενδεχομένως και περισσότερο!
Καθώς η ανθρωπότητα στρέφει το βλέμμα της «στο άπειρο κι ακόμα παραπέρα», η επιτυχία της «Artemis II», της πρώτης αποστολής με πλήρωμα στο βαθύ διάστημα, μετά από περισσότερα από 50 χρόνια, σηματοδοτεί ένα ιστορικό ορόσημο για την εξερεύνησή του.
Οι αστροναύτες και η αστροναύτισσα που ταξίδεψαν στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, όχι μόνο συγκέντρωσαν σεληνιακά δεδομένα που μέχρι σήμερα δεν είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε, αλλά παρείχαν και έναν πλούτο βιολογικών γνώσεων για το πώς ο οργανισμός μας μπορεί να επιβιώσει στο πιο ακραίο περιβάλλον που είναι γνωστό στον άνθρωπο.

Photo credit: NASA
Μπορεί ο Buzz Lightyear του Toy Story να μην έφτασε ποτέ «στο άπειρο κι ακόμα παραπέρα», ωστόσο, η Christina Koch, ο Jeremy Hansen, o Victor Glover και ο Reid Wiseman τα κατάφεραν.
Διότι η αποστολή δεν ήταν μόνο ένας θρίαμβος της μηχανικής, αλλά επίσης μία μελέτη της ανθρώπινης φυσιολογίας αναφορικά με το πώς αντιδρά στη μικροβαρύτητα του βαθέος διαστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, οι τρόποι με τους οποίους το πλήρωμα του Artemis II αγωνίστηκε για να διατηρήσει τη φυσική του κατάσταση σε τροχιά, καθώς και η αποκατάσταση των μελών του, τώρα που επέστρεψαν στη Γη, παρέχουν κρίσιμες ενδείξεις για το πώς οι υπόλοιποι μπορούμε να αμβλύνουμε τον πόνο στην μέση και ίσως να επιβραδύνουμε το βιολογικό ρολόι μας!
Καταπώς γνωρίζαμε ήδη, στο διάστημα, η απουσία της βαρύτητας εξουδετερώνει τη συνεχή αντίσταση που τα σώματά μας «υπομένουν» στη Γη. Χωρίς την «έλξη» του πλανήτη μας, οι μυς ατροφούν και τα οστά χάνουν την πυκνότητά τους με ανησυχητικό ρυθμό – έως και 2% της οστικής μάζας ανά μήνα.
Καθώς τα συμπτώματα αυτά επιταχύνουν τη γήρανση, οι αστροναύτες και οι αστροναύτισσες, όσο βρίσκονται στο διάστημα, πρέπει να ασκούνται καθημερινά, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένα όργανα αντίστασης, σχεδιασμένα έτσι ώστε να προσομοιώνουν την έλξη της Γης.
Το απλοϊκό, καταπώς φαίνεται, αυτό εξάρτημα με το οποίο ασκούνταν το πλήρωμα του Artemis II στο διάστημα, έχει το μέγεθος ενός μεγάλου κουτιού παπουτσιών και επιτρέπει αερόβιες ασκήσεις όπως η κωπηλασία, και ασκήσεις αντίστασης όπως τα καθίσματα και οι έλξεις.

Photo credit: NASA
Είναι ενδεικτικό ότι ενόσω βρίσκονται σε τροχιά, δεν περπατάνε αλλά αιωρούνται. Έτσι, η σπονδυλική στήλη τους τεντώνεται καθώς οι δίσκοι μεταξύ των σπονδύλων διαστέλλονται. Ως αποτέλεσμα, δημιουργείται μια επικίνδυνη ευπάθεια: Οι βαθείς, σταθεροποιητικοί μύες του κορμού που αγκαλιάζουν τη σπονδυλική στήλη τείνουν να συρρικνώνονται και να ατροφούν, μιας και δεν είναι πλέον αναγκαίοι προκειμένου να διατηρούν το σώμα σε όρθια θέση.
Από την άλλη, αυτό που βιώνει το σώμα ενός αστροναύτη, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μια προεπισκόπηση της ανθρώπινης γήρανσης σε fast forward: Ο τρόπος με τον οποίο μια διαστημική αποστολή επηρεάζει τη σπονδυλική στήλη, αποδυναμώνει τους μύες και αποσυντονίζει το σύστημα ισορροπίας είναι μια επιταχυμένη εκδοχή αυτού που βιώνουμε αναρρώνοντας από μακροχρόνιους τραυματισμούς που μας καθηλώνουν στο κρεβάτι. Ή περνώντας μεγάλο μέρος της καθημερινότητά μας καθηλωμένοι σε μια καρέκλα. Οι ίδιοι μυς του βαθέος πυρήνα αρχίζουν να ατροφούν. Η σπονδυλική μας στήλη μένει χωρίς την υποστήριξη που χρειάζεται και ο χρόνιος πόνος στη μέση κάνει την εμφάνισή του.
Video credit: VideoFromSpace
Καθώς η Christina Koch, ο Reid Wiseman και ο Jeremy Hansen διεξάγουν τα πειράματά τους, είναι η ώρα του Victor Glover (στο βάθος) να γυμναστεί στο διάστημα.
Μελετώντας, λοιπόν, τον τρόπο με τον οποίο οι μύες όσων επιστρέφουν από το διάστημα ατροφούν και στη συνέχεια ανακάμπτουν, οι έρευνες1 έχουν δείξει ότι το κλειδί για μια δυνατή μέση χωρίς πόνο βρίσκεται στην ενεργοποίηση των βαθύτερων μυών του κορμού.
Ειδικότερα για τους αστροναύτες και τις αστροναύτισσες, τόσο η NASA όσο και Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), αφενός έχουν συντάξει εξειδικευμένα πρωτόκολλα αποκατάστασης, αφετέρου έχουν εφεύρει και τις συσκευές που τα υποστηρίζουν.
Παραδείγματος χάρη, ο διάδρομος Alter-G, ο οποίος αναπτύχθηκε μεν από τη NASA, ωστόσο, σήμερα αξιοποιείται από πληθώρα ασθενών, όπως αθλητές και αθλήτριες, άτομα που μαθαίνουν να περπατούν ξανά μετά από τραυματισμό ή χειρουργική επέμβαση ή ανθρώπους που υποφέρουν από καταπόνηση στις αρθρώσεις, εξαιτίας αρθρίτιδας ή παχυσαρκίας.

Ο διάδρομος Alter-G μειώνει την επίδραση της βαρύτητας και του βάρους εν γένει, βοηθώντας τους ασθενείς να επικεντρωθούν στο ομαλό βάδισμα, αντί να ανησυχούν για επιδείνωση του τραυματισμού τους και περισσότερο πόνο.
Photo credit: NASA, Alter-G Inc.
Ομοίως, η τεχνολογία που φοριέται, όπως η στολή Gravity-Loading Countermeasure Skinsuit που δημιούργησε το ΜΙΤ, μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο στη μέση. Πρόκειται για μία ελαστική, ολόσωμη φόρμα, η οποία μιμείται την έλξη της βαρύτητας από την κορυφή ως τα νύχια.
Αν και είναι σχεδιασμένη για χρήση στο διάστημα, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την τον πόνο στη μέση, ενώ παράλληλα βοηθά στην ευθυγράμμιση της στάσης του σώματος, καθώς και στη λειτουργία των βαθύτερων σταθεροποιητικών μυών.
Από την άλλη, πέρα από τις συσκευές και τα gadgets υψηλής τεχνολογίας, τα οποία άλλωστε δεν είναι ακόμη ευρέως διαθέσιμα, υπάρχουν διάφορα είδη άσκησης ή απλές συνήθειες «κατά της βαρύτητας» που μπορούμε όλοι να υιοθετήσουμε.
Παραδείγματος χάρη, η ορθοσωμική άσκηση, ένας συνδυασμός διατάσεων και ασκήσεων ενδυνάμωσης, μπορεί να σας βοηθήσει να διορθώσετε τη στάση του σώματός σας, καθώς και προγράμματα άσκησης με έντονη έμφαση στην ενδυνάμωση του κορμού, όπως το Πιλάτες. Επιπρόσθετα, το περπάτημα και ασκήσεις ήπιας έντασης και ενδυνάμωσης είναι η καλύτερη άμυνα προκειμένου να αντιμετωπίσετε αποτελεσματικά την επόμενη «επίθεση» της οσφυαλγίας.
Βοηθούν επίσης μικρές καθημερινές συνήθειες, όπως το να κάθεστε για 10 λεπτά χωρίς να στηρίζεστε. Το να στέκεστε όρθιοι αντί να κάθεστε όταν μιλάτε στο τηλέφωνο. Να επιλέγετε τη σκάλα αντί του του ανελκυστήρα, ακόμα και το να στέκεστε στο λεωφορείο ή το τρένο, κρατώντας χαλαρά μια χειρολαβή και αναγκάζοντας ασυνείδητα το σώμα σας να κάνει πολλές μικροσκοπικές «διορθώσεις ισορροπίας». Αυτές οι μικρο-προκλήσεις συμβάλλουν στην ενίσχυση των κρυφών μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη.

Photo credit: ΜΙΤ Steve Boxall/ZERO-G
Η στολή που εφηύρε το ΜΙΤ ενισχύει την αίσθηση της βαρύτητας για τους ταξιδιώτες και τις ταξιδιώτισσες του διαστήματος, ενώ εδώ στη Γη βοηθάει ανθρώπους που υποφέρουν από κακή στάση του σώματος και χρόνιο πόνο.
Ακόμη κι αν δεν περπατήσουμε ποτέ στη Σελήνη, αντλώντας έμπνευση από τους αστροναύτες και τις αστροναύτες που ετοιμάζονται γι’ αυτό, μπορούμε να βελτιώσουμε την πορεία μας εδώ στη Γη και να ζήσουμε καλύτερα – ενδεχομένως και περισσότερο!
1Low Back Pain During and After Spaceflight: A Systematic Review with Meta-Analysis