Μία πρωτοποριακή μελέτη από το Ινστιτούτο Ανοσολογίας Allen, αποκάλυψε ότι η εν λόγω αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος εμφανίζεται πολύ πριν από τα ορατά συμπτώματά της, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρόληψή της.
Μία πρωτοποριακή μελέτη από το Ινστιτούτο Ανοσολογίας Allen, αποκάλυψε ότι η εν λόγω αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος εμφανίζεται πολύ πριν από τα ορατά συμπτώματά της, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρόληψή της.
Πώς νιώθει ένας ασθενής με ρευματοειδή αρθρίτιδα; Φανταστείτε πως ξυπνάτε ένα πρωί και διαπιστώνετε ότι τα άκρα σας, τα πολύτιμα «εργαλεία» που η φύση μας έχει διαθέσει για να κάνουμε τα πάντα, από το να γράφουμε και να κινούμαστε μέχρι να τρέχουμε και να αγκαλιάζουμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα, έχουν στραφεί εναντίον σας!

Photo credit: CC0 licence via pexels.com
Αν και –προς το παρόν– δεν μπορούμε να αντιστρέψουμε τη φθορά που επιφέρει το πέρασμα του χρόνου, υιοθετώντας ή περιορίζοντας κάποιες καθημερινές συνήθειες, μπορούμε να αποτρέψουμε τα χειρότερα για τα οστά μας. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο «Οστεοπόρωση: 4 καθημερινές συνήθειες για γερά οστά».
Για μία πιανίστρια, ξεκινά ως μια μυστηριώδης δυσκαμψία στα δάχτυλα που καμία προθέρμανση δεν μπορεί να διορθώσει. Για έναν δρομέα, είναι ένας μικρός αλλά επίμονος πόνος στις μύτες των ποδιών. Κάπως έτσι, λοιπόν, πρωτοεκδηλώνεται μια αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος, η οποία δεν αποτελεί επακόλουθο της φυσικής φθοράς καθώς μεγαλώνουμε, αλλά μια «εξέγερση» του ανοσοποιητικού.
Η χρόνια αυτή ασθένεια, εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, εντούτοις διαφέρει από την πιο συχνή οστεοαρθρίτιδα, αν και μερικοί άνθρωποι μπορεί να υποφέρουν και από τις δύο.
Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων, η οποία προσβάλει αρχικά τον χόνδρο και στη συνέχεια τα οστά της άρθρωσης. Αποτελεί κατά κάποιο τρόπο το «αποτύπωμα» του χρόνου στις αρθρώσεις μας, καθώς κυριότερη αιτία της είναι η γήρανση, αλλά και η καταπόνησή τους από παράγοντες όπως η παχυσαρκία.
Από την άλλη, η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι ένα αυτοάνοσο, φλεγμονώδες νόσημα, οι αιτίες του οποίου δεν έχουν πλήρως διακριβωθεί. Πρόκειται για μια «επίθεση» του ανοσοποιητικού του ασθενούς στο λεπτό περίβλημα των αρθρώσεων.
Η ίδια, δηλαδή, η άμυνα του οργανισμού αποδιοργανώνεται, αναγνωρίζει την «ασπίδα» των αρθρώσεων ως εχθρό και τους επιτίθεται καταστρέφοντας υγιή ιστό και προκαλώντας πόνο, οίδημα και πρωινή δυσκαμψία. Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η χρόνια φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη διάβρωση των οστών και παραμόρφωση των αρθρώσεων, οδηγώντας συχνά σε σημαντική αναπηρία και μειωμένο προσδόκιμο ζωής λόγω συναφών καρδιακών και πνευμονικών επιπλοκών.
Εδώ και δεκαετίες, η αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας ξεκινάει με την εμφάνιση σαφών συμπτωμάτων όπως το ορατό πρήξιμο, ο έντονος πόνος ή η βλάβη στις αρθρώσεις που γίνεται ορατή με μια ακτινογραφία. Και παρόλο που τα σύγχρονα φάρμακα έχουν βελτιώσει σημαντικά τη ζωή των ασθενών, έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να διαχειρίζονται την ασθένεια αφού έχει ήδη εμφανιστεί. Ως αποτέλεσμα, δεν μπορούν να διορθώσουν τη μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις ή να αποτρέψουν την ανάπτυξη της νόσου εξαρχής. Ωστόσο, μία πρωτοποριακή1 μελέτη από το Ινστιτούτο Ανοσολογίας Allen, αποκάλυψε ότι η ρευματοειδής αρθρίτιδα εμφανίζεται πολύ πριν να γίνουν ορατά τα συμπτώματά της, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρόληψή της.
Video credit: True Hollywood Tragedies
Στο αποκορύφωμα της καριέρας της, η ηθοποιός Κάθλιν Τέρνερ διαγνώστηκε με ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ο έντονος πόνος στις αρθρώσεις, η δυσκαμψία και σημαντικά προβλήματα κινητικότητας, επηρέασαν την υγεία της και την πορεία της στο Χόλιγουντ, ενώ οδήγησαν σε εικασίες για την εμφάνιση και τη φωνή της εξαιτίας της νόσου.
Το Ινστιτούτο Allen που ιδρύθηκε από τον εκλιπόντα δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία και φιλάνθρωπο Paul G. Allen το 2003, είναι ένα μη κερδοσκοπικό, βιοεπιστημονικό ίδρυμα στο Σιάτλ των ΗΠΑ, το οποίο διεξάγει επιστημονικές έρευνες μεγάλης κλίμακας γύρω από τον εγκέφαλο, τα κύτταρα και το ανοσοποιητικό σύστημα. Μάλιστα, σε μια προσπάθεια να επιταχύνει την έρευνα για διάφορες ασθένειες, ο εν λόγω οργανισμός εφαρμόζει μία ανοιχτή προσέγγιση της επιστήμης, με την έννοια ότι διαθέτει δημόσια όλα τα δεδομένα και τους πόρους του, παρέχοντας πρόσβαση στους ερευνητές και τις ερευνήτριες που το επιθυμούν.
Σε ό,τι αφορά την ρευματοειδή αρθρίτιδα, η έρευνα ακολούθησε μία προσέγγιση που ονομάζεται «πολυομική» διότι ενσωματώνει δεδομένα από πολλαπλούς κλάδους για τη συνολική κατανόηση βιολογικών συστημάτων. Συνδυάζοντας, λοιπόν, την ταυτόχρονη μελέτη γονιδίων, πρωτεϊνών και κυτταρικής συμπεριφοράς, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η ρευματοειδής αρθρίτιδα δεν χτυπά ακαριαία. Αντίθετα, αναπτύσσεται αργά για έως και μια δεκαετία πριν εμφανιστεί το πρώτο πρήξιμο στις αρθρώσεις.
Ειδικότερα, η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι ορισμένα άτομα που εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν ρευματοειδή αρθρίτιδα, έχουν ανοσοποιητικά κύτταρα, τα οποία ονομάζονται Τ κύτταρα με «αφελή αντιγόνα» (Naive T-cells), τα οποία προγραμματίζονται επιγενετικά «για πόλεμο»! Αυτά τα κύτταρα ουσιαστικά «προ-ενεργοποιούνται» στο αίμα χρόνια νωρίτερα και όταν οι ασθενείς εμφανίσουν τα πρώτα τους συμπτώματα, το ανοσοποιητικό σύστημά τους έχει ήδη «εκπαιδευτεί» πώς να είναι επιθετικό.
Τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης ρευματοειδούς αρθρίτιδας βιώνουν δραματικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό τους σύστημα πολύ πριν αισθανθούν οποιοδήποτε σύμπτωμα.

Καταπώς αποκάλυψε λοιπόν η έρευνα, τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης ρευματοειδούς αρθρίτιδας βιώνουν δραματικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό τους σύστημα πολύ πριν αισθανθούν οποιοδήποτε σύμπτωμα. Και κατά τη διάρκεια αυτής της πρώιμης φάσης, το σώμα τους δίνει μια αόρατη μάχη με τον εαυτό του.
Εντούτοις, στο «περιθώριο» της μάχης, η μελέτη αποκάλυψε νέα «όπλα» έγκαιρης προειδοποίησης του οργανισμού, όπως συγκεκριμένους βιοδείκτες και ανοσολογικές υπογραφές.
Τα εν λόγω σημάδια θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γιατρούς προκειμένου να εντοπίσουν ποιο από τα άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο είναι πιο πιθανό να αναπτύξει ρευματοειδή αρθρίτιδα, επιτρέποντας μία πιο στοχευμένη παρακολούθηση, αλλά και την έγκαιρη παρέμβαση: Η ρευματοειδής αρθρίτιδα θα μπορούσε να σταματήσει πριν καν ξεκινήσει, γλιτώνοντας τους ασθενείς από χρόνια πόνου και αναπηρίας.

Στο προσεχές μέλλον ίσως είναι εφικτό, όπως ακριβώς ελέγχουμε τη χοληστερόλη για την πρόληψη καρδιακών προσβολών, να παρακολουθούμε για κάθε ενδεχόμενο και τα «πολεμοχαρή» Τ κύτταρα με «αφελή αντιγόνα».
Καθώς η έρευνα συνεχίζεται, η ανακάλυψη του Ινστιτούτου Ανοσολογίας Allen δύναται να οδηγήσει σε μια σημαντική στροφή από τη θεραπεία στην πρόληψη της ασθένειας. Στο προσεχές μέλλον, λοιπόν, ίσως είναι εφικτό, όπως ακριβώς ελέγχουμε τη χοληστερόλη για την πρόληψη καρδιακών προσβολών, να παρακολουθούμε για κάθε ενδεχόμενο και τα «πολεμοχαρή» Τ κύτταρα με «αφελή αντιγόνα», διασφαλίζοντας ότι καμία πιανίστρια δεν θα χρειαστεί να αποχωριστεί τη μουσική της και κανένας δρομέας δεν θα χάσει ποτέ τον βηματισμό του, λόγω ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
1Progression to rheumatoid arthritis in at-risk individuals is defined by systemic inflammation and by T and B cell dysregulation