Μικροπλαστικά: Πώς «μπαίνουν» στη διατροφή μας

Τα μικροπλαστικά έχουν «εισβάλει» αθόρυβα στη διατροφή μας, προερχόμενα από τρόφιμα και ποτά που θεωρούμε απολύτως ακίνδυνα.

Η έκθεσή μας στα μικροπλαστικά μέσω της κατανάλωσης τροφίμων και ποτών είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι.

Μελέτες¹ δείχνουν ότι η ημερήσια πρόσληψη μικροπλαστικών από τρόφιμα και ποτά μπορεί να φτάσει έως και το 1,5 εκατομμύριο σωματίδια την ημέρα, με τη μεγαλύτερη πηγή να φαίνεται ότι είναι το εμφιαλωμένο νερό σε πλαστικό μπουκάλι.

Ακολουθούν πέντε λιγότερο προφανείς πηγές μικροπλαστικών στη διατροφή μας.

#1 Τσίχλα

Όταν μασάμε τσίχλα, στην ουσία μασάμε ένα κομμάτι πλαστικού. Οι περισσότερες τσίχλες παρασκευάζονται από μια «βάση τσίχλας» που περιέχει πλαστικά και καουτσούκ, στα οποία προστίθενται γλυκαντικά και αρωματικές ύλες. Κατά τη μάσηση, η βάση αυτή απελευθερώνει μικροπλαστικά. Ένα μόνο γραμμάριο τσίχλας μπορεί να απελευθερώσει έως και 637 σωματίδια².

Οι λεγόμενες «φυσικές» τσίχλες, που βασίζονται σε φυτικά πολυμερή, δεν φαίνεται να είναι σημαντικά καλύτερες, καθώς απελευθερώνουν παρόμοιες ποσότητες. Αυτό υποδηλώνει ότι τα μικροπλαστικά μπορεί να εισάγονται και κατά τη διαδικασία παραγωγής ή συσκευασίας. Τα περισσότερα σωματίδια απελευθερώνονται στα πρώτα οκτώ λεπτά μάσησης, επομένως είναι προτιμότερο να μασάμε μία τσίχλα για περισσότερη ώρα αντί να αλλάζουμε συνεχώς.

#2 Αλάτι

Το αλάτι μοιάζει αγνό και απλό προϊόν, όμως έρευνες³ δείχνουν ότι το 94% των αλάτων παγκοσμίως περιέχουν μικροπλαστικά. Η ρύπανση είναι τόσο εκτεταμένη, ώστε το θαλασσινό αλάτι έχει προταθεί ακόμη και ως δείκτης μικροπλαστικής ρύπανσης των θαλασσών.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην προέλευση. Οι πλαστικοί μύλοι⁴ μπαχαρικών μίας χρήσης μπορούν να απελευθερώσουν έως και 7.628 σωματίδια κατά το άλεσμα μόλις 0,1 γραμμαρίου αλατιού. Η χρήση μύλων με κεραμικό ή μεταλλικό μηχανισμό και η αποθήκευση σε μη πλαστικά δοχεία μειώνουν την έκθεση.

#3 Μήλα και καρότα

Μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί και σε φρούτα και λαχανικά⁵. Τα νανοπλαστικά, δηλαδή σωματίδια μικρότερα από 1.000 νανόμετρα, μπορούν να εισέλθουν στα φυτά μέσω των ριζών, ενώ μικροπλαστικά βρίσκονται και στην επιφάνειά τους. Μελέτες⁶ δείχνουν ότι τα μήλα και τα καρότα είναι από τα πιο επιβαρυμένα, ενώ το μαρούλι από τα λιγότερο. Παρόλα αυτά, η επιβάρυνση παραμένει μικρή σε σύγκριση με τα ιδιαίτερα επεξεργασμένα τρόφιμα. Τα αντιοξειδωτικά των φρούτων και λαχανικών, όπως οι ανθοκυανίνες, παραμένουν εξαιρετικά ωφέλιμα για την υγεία.

#4 Τσάι και καφές

Τα φακελάκια τσαγιού⁷ δεν είναι η μόνη πηγή μικροπλαστικών. Τα φύλλα τσαγιού, ο καφές, το γάλα και κυρίως τα ποτήρια μίας χρήσης με πλαστική επένδυση συμβάλλουν σημαντικά. Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν την απελευθέρωση μικροπλαστικών στο ρόφημα. Τα ζεστά ροφήματα περιέχουν περισσότερα σωματίδια από τα κρύα, ενώ το γάλα σε γυάλινες φιάλες έχει μικρότερη επιβάρυνση. Η χρήση χύμα τσαγιού και επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών από μέταλλο ή γυαλί αποτελεί καλή πρακτική λύση.

#5 Θαλασσινά

Αν και τα περισσότερα θαλασσινά περιέχουν μικροπλαστικά, το ενδιαφέρον που συγκεντρώνουν είναι δυσανάλογο σε σχέση με άλλες πηγές. Για παράδειγμα, τα μύδια περιέχουν 0,2–0,7 σωματίδια ανά γραμμάριο, πολύ λιγότερα από τα δισεκατομμύρια σωματίδια που απελευθερώνονται από ένα φακελάκι τσαγιού.

Τι άλλο μπορούμε να κάνουμε

Η αποθήκευση τροφίμων σε πλαστικά δοχεία, τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα και το εμφιαλωμένο νερό, με έως 240.000 σωματίδια ανά λίτρο, αυξάνουν σημαντικά την έκθεση.

Η επιλογή νερού βρύσης, γυάλινων δοχείων και λιγότερο επεξεργασμένων τροφών μπορεί να μειώσει αισθητά την πρόσληψη. Αν και η πλήρης αποφυγή των μικροπλαστικών είναι σχεδόν αδύνατη, μικρές αλλαγές κάνουν τη διαφορά.

¹A systematic review and quality assessment of estimated daily intake of microplastics through foodΑρχή φόρμας

²Ingestion of microplastics during chewing gum consumption

³Microplastic contamination of table salts from Taiwan, including a global review

⁴Determination of particle abrasion through milling with five different salt grinders – a preliminary study by micro-Raman spectroscopy with efforts towards improved quality control of the analytical methods

⁵Micro and nano plastics in fruits and vegetables: A review

⁶Micro- and nano-plastics in edible fruit and vegetables. The first diet risks assessment for the general population

⁷Plastic Teabags Release Billions of Microparticles and Nanoparticles into Tea

⁸From the ocean to our kitchen table: anthropogenic particles in the edible tissue of U.S. West Coast seafood species