Τα μαγικά μανιτάρια πειραματίζονται με το Αλτσχάιμερ

Αν και τα «παιδιά των λουλουδιών» πειραματίστηκαν με παραισθησιογόνες ουσίες προκειμένου να επεκτείνουν τα όρια της συνείδησής τους, η ψιλοκυβίνη, η ψυχοτρόπος ουσία των μαγικών μανιταριών, ενδέχεται να αποτελεί ένα «κουμπί επανεκκίνησης» για έναν καταπονημένο από το γήρας και την άνοια εγκέφαλο.

Καταπώς υπολογίζεται, κάθε 3 δευτερόλεπτα, κάποιος, κάπου στον κόσμο αναπτύσσει Αλτσχάιμερ ή κάποια άλλη μορφή άνοιας. Εντούτοις, τα αίτια και η προέλευση της «επιδημίας του 21ου αιώνα», κατά την επιστημονική κοινότητα, παραμένουν ασαφή. Αν και διερευνάται εδώ και δεκαετίες, δεν έχουμε ακόμη καταλήξει γιατί μερικοί άνθρωποι νοσούν ενώ άλλοι όχι, και παρόλο που έχουν επενδυθεί δισεκατομμύρια στην έρευνα και την ανάπτυξη, δεν υπάρχει, μέχρι σήμερα, οριστική θεραπεία ή βέβαιος τρόπος πρόληψής της.

Από την άλλη, στο άκουσμα της φράσης «μαγικά μανιτάρια», το μυαλό μας ενδεχομένως τρέχει σε εικόνες από τη δεκαετία του 1960, σε μουσικά φεστιβάλ και την αντικουλτούρα των χίπις. Από το Γούντστοκ μέχρι τα Μάταλα, τα «παιδιά των λουλουδιών» πειραματίστηκαν με παραισθησιογόνες ουσίες προκειμένου να επεκτείνουν τα όρια της συνείδησής τους και να εξερευνήσουν εναλλακτικές πραγματικότητες.

Ωστόσο, όπως προέκυψε από πρόσφατη έρευνα¹, η ψιλοκυβίνη, δηλαδή η φυσική ψυχοτρόπος ουσία που εμπεριέχουν τα μαγικά μανιτάρια, θα μπορούσε να έχει απροσδόκητες επιπτώσεις και για έναν καταπονημένο από το γήρας και την άνοια εγκέφαλο.

Η περίπτωση που εξέπληξε την ερευνητική κοινότητα

Ειδικότερα, μία 83χρονη γυναίκα, η οποία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο Αλτσχάιμερ –έχοντας σχεδόν απωλέσει την ικανότητα να μιλάει, να αναγνωρίζει μέλη της οικογένειάς της ή να αλληλεπιδρά με το περιβάλλον της– εμφάνισε μια θεαματική γνωστική ανάκαμψη αφού έλαβε ψιλοκυβίνη.

Μέσα σε λίγες ημέρες από τη χορήγηση της ουσίας, η γυναίκα άρχισε να συνομιλεί με ολοκληρωμένες προτάσεις, να αναγνωρίζει αγαπημένα πρόσωπα και να ανακτά χαμένες αναμνήσεις.

Καταπώς τονίζει η ερευνητική ομάδα, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι η γυναίκα θεραπεύτηκε – άλλωστε, οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν πάντα τις αναφορές μεμονωμένων περιστατικών με σκεπτικισμό. Ωστόσο, θεωρούν ότι αυτή η περίπτωση ενδέχεται να επιβεβαιώνει κάτι που ερευνάται εργαστηριακά εδώ και χρόνια: Την ικανότητα της ψιλοκυβίνης να ενεργοποιεί τη νευροπλαστικότητα — την ικανότητα του εγκεφάλου να αναπτύσσει νέες συνδέσεις, να επιδιορθώνει κατεστραμμένα κυκλώματα και να προσαρμόζεται.

Δεδομένου ότι η νόσος Αλτσχάιμερ αποδομεί σταδιακά τις συνάψεις μεταξύ των νευρώνων, οδηγώντας σε γνωστική κατάπτωση, οι συγγραφείς της μελέτης εκτιμούν ότι η ψιλοκυβίνη τροποποίησε προσωρινά την επικοινωνία μεταξύ των εναπομεινάντων νευρωνικών δικτύων του εγκεφάλου της 83χρονης ασθενούς. Έτσι, αποκαταστάθηκαν, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, συγκεκριμένες ικανότητες που είχε απωλέσει.

Ψιλοκυβίνη και νευροπλαστικότητα υπό περαιτέρω διερεύνηση

Η περίπτωση της εν λόγω ασθενούς εγείρει, λοιπόν, την πιθανότητα –ακόμη και μετά από χρόνια σοβαρής γνωστικής παρακμής– ορισμένες ικανότητες να παραμένουν προσωρινά προσβάσιμες. Ωστόσο, το αν η ψιλοκυβίνη έπαιξε άμεσο ρόλο και αν παρόμοια αποτελέσματα θα μπορούσαν να επαναληφθούν σε άλλους ανθρώπους, είναι κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Από την άλλη, μία έρευνα² που διεξάγεται από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ, εξετάζει πώς η ψιλοκυβίνη επηρεάζει γνωστικά υγιείς ενήλικες 60 έως 85 ετών. Η κλινική δοκιμή PLASTICITY βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με στόχο να αξιολογήσει κατά πόσο μία ελεγχόμενη ψυχοδραστική θεραπεία μπορεί να προάγει μία υγιέστερη γήρανση, διεγείροντας τη δομική επιδιόρθωση του εγκεφάλου σε ηλικιωμένους που εμφανίζουν γηριατρική εξασθένηση. Στόχος είναι να μελετηθεί σε βάθος εάν η ψιλοκυβίνη μπορεί να λειτουργήσει ως «κουμπί επανεκκίνησης» για την υγιή νευρωνική λειτουργία.

Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, εμφανίζονται όλο και συχνότερα με σημαντικές συνέπειες για τα άτομα, τις οικογένειες και τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης. Μπορούν οι παραισθησιογόνες ουσίες των μαγικών μανιταριών να επεκτείνουν τα όρια των ιατρικών δυνατοτήτων μας, ανοίγοντας τον δρόμο για εναλλακτικές θεραπευτικές προσεγγίσεις; Ο πειραματισμός θα μας δείξει!

¹ Transient multidomain functional improvement in advanced Alzheimer’s disease following high-dose psilocybin-containing mushroom administration: a case report (Marcos Lago, Mariana Cerveira, Joe Xavier Simonet - Medical Department, Associação Cruz de Ankh, São Paulo, Brazil)

²PLASTICITY Study Launches to Explore Psilocybin and Healthy Aging - UC Berkeley Center for the Science of Psychedelics