Τα hitech αντηλιακά που προστατεύουν το περιβάλλον

Κάθε χρόνο, χιλιάδες τόνοι αντηλιακών καταλήγουν στη θάλασσα, με αποτέλεσμα οι χημικές ουσίες τους, οι οποίες μας προστατεύουν από τις υπεριώδεις ακτίνες, να βλάπτουν τελικά τη θαλάσσια ζωή. Γι’ αυτό και πολλές επιστημονικές ομάδες αναζητούν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις στα λουλούδια, τα δέντρα ακόμα και στα καλαμάρια και τις ανθρώπινες τρίχες!

Για πολλούς και πολλές από εμάς, οι ιδανικές διακοπές μετουσιώνονται στο τρίπτυχο «ήλιος - ξαπλώστρα - παραλία».

Εντούτοις, καταπώς έχει αποδειχτεί, μία από τις πλέον αγαπημένες συνήθειες του καλοκαιριού, η ηλιοθεραπεία είναι ιδιαίτερα επιβλαβής. Και η επιστημονική κοινότητα είναι κάθετη ως προς αυτό: Το μαύρισμα δεν αποτελεί ένδειξη υγείας, το αντίθετο μάλιστα, φανερώνει ότι η ηλικιακή ακτινοβολία έπληξε τα κύτταρα του δέρματος προκαλώντας έγκαυμα.

Αντηλιακή προστασία για όλους αλλά όχι για όλα

Γι’ αυτό και συστήνεται να αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο, ειδικά τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας. Ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, ιδανικά πρέπει να αποφεύγουμε την έκθεση το μεσημέρι (12-4), ενώ όλες τις υπόλοιπες ώρες που επικρατεί ηλιοφάνεια, να μη βγαίνουμε σε εξωτερικούς χώρους χωρίς να φοράμε αντηλιακό.

Ωστόσο, ενώ οι έρευνες¹ καταδεικνύουν ότι το αντηλιακό μπορεί να μας προστατεύσει, μειώνοντας κατά το ήμισυ τον κίνδυνο εμφάνισης επικίνδυνων καρκίνων του δέρματος όπως το μελάνωμα, δεν ισχύει το ίδιο για το περιβάλλον.

Ίσως, άλλωστε, θα το έχετε παρατηρήσει: Όταν εφαρμόζουμε το αντηλιακό στην παραλία, δεν μένει απαραίτητα στο δέρμα μας. Ένα μέρος αυτού ξεπλένεται όταν κολυμπάμε και οι χημικές ουσίες που μας προστατεύουν από τις υπεριώδεις ακτίνες καταλήγουν να βλάπτουν τη θαλάσσια ζωή, ιδιαίτερα τους κοραλλιογενείς υφάλους, τους αχινούς και τα φύκια. Είναι ενδεικτικό, ότι κάθε χρόνο, 6.000 έως 14.000 τόνοι αντηλιακών καταλήγουν στη θάλασσα²!

Αναζητώντας μία πιο βιώσιμη λύση στην «οικολογική» αυτή εξίσωση, η οποία να προστατεύει όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, μία ερευνητική ομάδα από τη Σιγκαπούρη την ανακάλυψε στην πιο απίθανη πηγή: Τη γύρη.

Τι σχέση έχει η γύρη με το αντηλιακό;

Μπορεί να φαίνεται μάλλον περίεργη ως πρώτη ύλη για αντηλιακό, εντούτοις, σύμφωνα με την έρευνα³ του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Nanyang, η εξήγηση βρίσκεται στη φυσική ανθεκτικότητα των κόκκων γύρης: Έχουν εξελιχθεί εδώ και εκατομμύρια χρόνια προκειμένου να προστατεύουν το γενετικό υλικό των λουλουδιών από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Γι’ αυτό και για το αντηλιακό που δημιούργησαν χρησιμοποίησαν ως βάση τη γύρη της καμέλιας, η οποία μάλιστα δεν είναι αλλεργιογόνα. Όπως προέκυψε από τις εργαστηριακές δοκιμές σε ποντίκια, το αντηλιακό με γύρη καμέλιας ήταν εξίσου αποτελεσματικό με ένα εμπορικό προϊόν με SPF 30, μπλοκάροντας περίπου το 97% των ακτινών UVB που προκαλούν ηλιακά εγκαύματα και καρκίνο του δέρματος.

Παράλληλα, στις εργαστηριακές δοκιμές με κοράλλια, ενώ το εμπορικό αντηλιακό προκάλεσε τη λεύκανσή τους σε μόλις δύο ημέρες και στη συνέχεια το θάνατό τους σε περίπου έξι ημέρες, το αντηλιακό με βάση τη γύρη δεν φάνηκε να τα βλάπτει, ακόμη και έως και 60 ημέρες μετά την επαφή τους με αυτό.

Η έρευνα συνεχίζεται, καθώς η επιστημονική ομάδα φιλοδοξεί να αξιοποιήσει τη γύρη και σε άλλες εφαρμογές, όπως στη χορήγηση φαρμάκων ή την προστασία τροφίμων.

Αντηλιακό από αλεσμένο ξύλο με SPF 180

Από την άλλη, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Νότιας Κίνας, προσπέρασε τα λουλούδια και στράφηκε στα δέντρα και ειδικότερα στη λιγνίνη, μία φυσική ουσία η οποία «κολλάει» τα κυτταρικά τοιχώματα των φυτών μεταξύ τους και δίνει αντοχή στους κορμούς των δέντρων, ενώ τους προστατεύει από την υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου.

Η ερευνητική ομάδα αφού εξήγαγε λιγνίνη από ξύλο, την επεξεργάστηκε και την μετέτρεψε σε νανοσωματίδια, τα οποία αναμείχθηκαν με απλές ενυδατικές κρέμες. Από την έρευνα⁴ προέκυψαν αντηλιακά με δείκτες SPF 19 και 20. Δεδομένου ότι οι εν λόγω δείκτες προστασίας είναι χαμηλοί σε σχέση με άλλα αντηλιακά του εμπορίου, τα οποία μπορούν να φτάσουν το SPF 50+, οι ερευνητές και οι ερευνήτριες αποφάσισαν να συνδυάσουν τη λιγνίνη με δύο κοινά συστατικά αντηλιακών (αβοβενζόνη και την οκτινοξάτη) εκτινάσσοντας το SPF του νέου αντηλιακού σε πάνω από 180. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αντηλιακά δεν μπορούν να διατεθούν στην αγορά με SPF μεγαλύτερο από 50+, διότι καταπώς εκτιμάται βάσει της κλίμακας, οι τιμές άνω του 50 δεν δύνανται να παρέχουν πολύ μεγαλύτερη προστασία.

Επί του παρόντος, η έρευνα σε ανθρώπους δείχνει ότι τα αντηλιακά με «αλεσμένο ξύλο» είναι ασφαλή και προσφέρουν καλή προστασία. Εντούτοις, εκτός από τη λιγνίνη, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Νότιας Κίνας και άλλες επιστημονικές ομάδες ανά την υφήλιο, ερευνούν και άλλες φυσικές ουσίες που προστατεύουν από τον ήλιο, όπως συστατικά από φύκια, φτέρες, καλαμάρια και ανθρώπινες τρίχες!

Τα βιοεμπνευσμένα οικολογικά υλικά είναι εδώ. Αναμένουμε περισσότερα, προκειμένου μία μέρα να είμαστε σε θέση να αντικαταστήσουμε τα πετροχημικά προϊόντα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας, απολαμβάνοντας καλύτερη προστασία για όλους αλλά και για όλα.

¹ The efficacy and safety of sunscreen use for the prevention of skin cancer

² Metabolomics Reveal That Octocrylene Accumulates in Pocillopora damicornis Tissues as Fatty Acid Conjugates and Triggers Coral Cell Mitochondrial Dysfunction

³ Nature's Guard: UV Filter from Pollen

⁴ Light-colored, low-condensed lignin via ultrasound- and alkali-assisted ethanol extraction for high-performance sunscreens