Το εμβόλιο που τα βάζει μια και καλή με τις τροφικές αλλεργίες

Νέα μελέτη υποδηλώνει ότι μπορεί να βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας εποχής προληπτικής αντιμετώπισης των διατροφικών αλλεργιών, χάρη σε ένα εμβόλιο που καταπώς φαίνεται μπορεί να επαναπρογραμματίσει το ανοσοποιητικό σύστημα, ούτως ώστε να σταματά τις αλλεργικές αντιδράσεις πριν καν εκδηλωθούν.

Πέρα από την απόλαυση που μας προσφέρει, η τροφή καλύπτει μιας βασική βιολογική ανάγκη για τον καθένα μας. Ωστόσο, για περισσότερους από 200 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, μπορεί επίσης να αποτελέσει θανατηφόρο κίνδυνο. Από τα φιστίκια και τα φουντούκια, μέχρι τα οστρακοειδή και το γάλα, οι τροφικές αλλεργίες σε αρκετά προϊόντα, αποτελούν πλέον μια παγκόσμια κρίση υγείας, καθώς η συχνότητα εμφάνισής τους έχει διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία¹.

Μέχρι σήμερα, ο τρόπος προστασίας μας βασίζεται, σε μεγάλο βαθμό, στην αποτροπή και την αντίδραση. Οι πάσχοντες μαθαίνουν να αποφεύγουν τους παράγοντες που προκαλούν την αλλεργία, ενώ φέρουν πάντα μαζί τους μία αυτοένεση αδρεναλίνης (EpiPen) προκειμένου, εφόσον χρειαστεί, να σταματήσουν ένα αναφυλακτικό σοκ τη στιγμή που ξεκινάει.

Ωστόσο, μια πρωτοποριακή μελέτη² που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, υποδηλώνει ότι μπορεί να βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας εποχής προληπτικής αντιμετώπισης των διατροφικών αλλεργιών: Ένα νέο εμβόλιο φαίνεται ότι μπορεί να επαναπρογραμματίσει το ανοσοποιητικό σύστημα, ούτως ώστε να σταματά τις αλλεργικές αντιδράσεις πριν καν εκδηλωθούν.

Μάχη μέχρι τελικής πτώσεως – αναφυλαξίας

Για να γίνει αντιληπτό το πως δρα το νέο εμβόλιο, θα πρέπει πρώτα να αναφερθούμε στον «αντίπαλό» του: την Ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE).

Σε έναν υγιή οργανισμό, το ανοσοποιητικό χρησιμοποιεί τα αντισώματα προκειμένου να καταπολεμήσει τους ιούς και τα βακτήρια. Ωστόσο, σε άτομα με αλλεργίες, το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει λανθασμένα αβλαβείς πρωτεΐνες, όπως αυτές που εμπεριέχονται στα φιστίκια, ως θανατηφόρες απειλές.

Τότε παράγονται αντισώματα Ανοσοσφαιρίνης Ε. Αυτά, όταν το σώμα έρχεται σε επαφή με αλλεργιογόνα, προσκολλώνται σε ένα άλλο είδος κυττάρων και προκαλούν μια μαζική απελευθέρωση χημικών ουσιών όπως η ισταμίνη. Ως αποτέλεσμα, οι αεραγωγοί του πάσχοντα συστέλλονται, η αρτηριακή πίεση πέφτει και το σώμα του εισέρχεται σε κατάσταση αναφυλαξίας.

«Εξουδετερώνοντας» την Ανοσοσφαιρίνη Ε

Οι τρέχουσες, διερευνητικές θεραπείες περιλαμβάνουν την έκθεση των ασθενών σε μικροσκοπικές, αυξανόμενες ποσότητες ενός αλλεργιογόνου, με στόχο την ανάπτυξη ανοχής. Πρόκειται για μία πειραματική διαδικασία, η οποία συχνά διαρκεί αρκετά χρόνια και συνήθως λειτουργεί μόνο για ένα συγκεκριμένο τρόφιμο κάθε φορά.

Από την άλλη, μία ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Τουλούζης στη Γαλλία, αποφάσισε να ακολουθήσει μία άλλη προσέγγιση. Αντί να «διδάξουν» σταδιακά τον οργανισμό πως να ανέχεται συγκεκριμένα τα φιστίκια ή τα οστρακοειδή, στόχευσαν την Ανοσοσφαιρίνη Ε. Και δημιούργησαν ένα εμβόλιο, το οποίο εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να παράγει αντισώματα που διατηρούν την Ανοσοσφαιρίνη Ε σε «ακίνδυνη» κατάσταση.

Πετυχημένες δοκιμές σε ποντίκια, επόμενοι οι άνθρωποι

Το εμβόλιο δοκιμάστηκε με μεγάλη επιτυχία σε ποντίκια. Μία μόνο ένεση πυροδότησε πληθώρα προστατευτικών αντισωμάτων, τα οποία παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα για έναν ολόκληρο χρόνο, δηλαδή περίπου το μισό της διάρκειας ζωής ενός ποντικού. Επιπρόσθετα, παρείχε στα μικρά τρωκτικά πλήρη προστασία από την αναφυλαξία, από πολλά διαφορετικά αλλεργιογόνα.

Από την άλλη, η μετάβαση της έρευνας από τα ποντίκια στους ανθρώπους, είναι ένα σημαντικό επόμενο βήμα με περισσότερες επιπλοκές. Εντούτοις, εάν οι κλινικές δοκιμές επιτύχουν, στο προσεχές μέλλον το εμβόλιο που αναπτύσσει το Πανεπιστήμιο της Τουλούζης, ίσως τα βάλει μια και καλή με τις τροφικές αλλεργίες, ανακουφίζοντας το καθημερινό άγχος εκατοντάδων εκατομμυρίων συνανθρώπων μας.

¹Time trends in the epidemiology of food allergy in England: an observational analysis of Clinical Practice Research Datalink data

²A vaccine targeting human IgE induces long-term protection against anaphylaxis in humanized mice