Η τεχνητή νοημοσύνη απαντά πλέον ακόμη και στις πιο απλές απορίες μας. Τι χάνουμε όμως όταν δεν ρωτάμε ανθρώπους;
Η τεχνητή νοημοσύνη απαντά πλέον ακόμη και στις πιο απλές απορίες μας. Τι χάνουμε όμως όταν δεν ρωτάμε ανθρώπους;
Οι «χαζές» ερωτήσεις αποτελούσαν ανέκαθεν αναπόσπαστο κομμάτι του διαδικτύου. Εδώ και δεκαετίες, οι χρήστες απευθύνονται σε φόρουμ, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μηχανές αναζήτησης για όσα δεν γνωρίζουν ή ντρέπονται να ρωτήσουν. Οι απορίες παραμένουν ανεξάντλητες. Εκείνο που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο αναζητούμε απαντήσεις.

Photo credit: CC0 licence via pexels.com
Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, προσφέρουν πλέον έναν χώρο όπου μπορούμε να ρωτήσουμε οτιδήποτε χωρίς αμηχανία και επικριτικά βλέμματα.
Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, προσφέρουν πλέον έναν χώρο όπου μπορούμε να ρωτήσουμε οτιδήποτε χωρίς αμηχανία και επικριτικά βλέμματα. Κανείς δεν γνωρίζει τι αγνοούμε, κανείς δεν μας κρίνει. Τι χάνεται, όμως, όταν αντί για ανθρώπους και διαδικτυακές κοινότητες στρεφόμαστε σε απρόσωπα, αυτοματοποιημένα συστήματα;
Σύμφωνα με την OpenAI, το 49% των συνομιλιών στο ChatGPT αφορά ερωτήσεις χρηστών. Όπως παραδείγματος χάρη αναφέρει στο πλαίσιο έρευνάς1 του συντάκτης της Washington Post, πρόσφατα ρώτησε το Claude ποια είναι η χρησιμότητα του ψυκτικού υγρού σε ένα αυτοκίνητο και πότε θα αποφοιτήσουν τα παιδιά του από το λύκειο. Στη δεύτερη περίπτωση, το chatbot έκανε λάθος στον υπολογισμό.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ακρίβεια των απαντήσεων. Μια ανθρώπινη απάντηση μπορεί να εμπεριέχει κατανόηση, συμβουλές που προέκυψαν από προσωπικά λάθη ή απλώς να μας δείξει ότι δεν είμαστε οι μόνοι που αγνοούμε κάτι. Παράλληλα, μια φαινομενικά ασήμαντη ερώτηση μπορεί να ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση, να δημιουργήσει νέες γνωριμίες και να ενισχύσει τους δεσμούς μιας κοινότητας.
«Έχει κάτι ξεχωριστό να παίρνεις απαντήσεις στις χαζές ερωτήσεις σου από ανθρώπους που ίσως είχαν κάποτε τις ίδιες απορίες», υποστηρίζει η Κέισι Φίσλερ2, αναπληρώτρια καθηγήτρια Επιστήμης της Πληροφορίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. «Οι απαντήσεις τους βασίζονται σε πραγματικά βιώματα».
Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα της αξιοπιστίας. Στο Reddit, για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να λάβει δέκα διαφορετικές απαντήσεις, να τις συγκρίνει και να αξιολογήσει την αξιοπιστία των χρηστών που τις έδωσαν, λαμβάνοντας υπόψη και τις θετικές ψήφους που συγκέντρωσαν.
Αντίθετα, τα chatbot συνήθως προσφέρουν μία και μοναδική απάντηση, ενώ συχνά δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι δεν γνωρίζουν κάτι.
Photo credit: CC0 licence via pexels.com
Σύμφωνα με την OpenAI, το 49% των συνομιλιών στο ChatGPT αφορά ερωτήσεις χρηστών.
Η αναζήτηση απαντήσεων από αγνώστους έχει μακρά ιστορία στο διαδίκτυο. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πλατφόρμες όπως τα Answers.com, Google Answers, Yahoo Answers και Ask MetaFilter συγκέντρωναν ερωτήσεις για κάθε πιθανό θέμα.
Ορισμένες μάλιστα απέκτησαν τη δική τους θέση στη διαδικτυακή κουλτούρα. Η ανορθόγραφη ερώτηση «How is babby formed» («Πώς δημιουργείται ένα μωρό;») έγινε διάσημο meme, ενώ μια σειρά από μπερδεμένες ερωτήσεις για την εγκυμοσύνη ενέπνευσαν το τραγούδι Am I pregant.
Σήμερα, αν κάποιος αναζητήσει αυτή τη φράση στο Google, θα λάβει μια τυπική απάντηση τεχνητής νοημοσύνης, η οποία εξηγεί ότι μια διαδικτυακή αναζήτηση δεν μπορεί να διαπιστώσει εγκυμοσύνη και παραθέτει τα πρώτα πιθανά συμπτώματα.
Η ειρωνεία είναι ότι οι τεράστιες συλλογές ανθρώπινων απαντήσεων από αυτές τις παλιές πλατφόρμες χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση ορισμένων από τα chatbot στα οποία καταφεύγουμε σήμερα.
Οι διαδικτυακές κοινότητες, πάντως, δεν έχουν εξαφανιστεί. Στο Quora, στο Reddit και στις ομάδες του Facebook εξακολουθούν να ανταλλάσσονται γνώσεις και εμπειρίες. Το Reddit διαθέτει μάλιστα τη δημοφιλή κοινότητα NoStupidQuestions, όπου οι χρήστες μπορούν να ρωτήσουν σχεδόν οτιδήποτε χωρίς να αντιμετωπίσουν ειρωνείες.
Οι διαδικτυακές κοινότητες δεν έχουν εξαφανιστεί. Όταν κάποιος απευθύνεται σε μια από αυτές, συχνά δεν αναζητά απλώς πληροφορίες, αλλά την εμπειρία και την κατανόηση ενός άλλου ανθρώπου.

Ωστόσο, γίνεται ολοένα δυσκολότερο να εξασφαλίσει κανείς μια αμιγώς ανθρώπινη απάντηση. Χρήστες του Quora και του Reddit αναδημοσιεύουν πλέον αυτούσιες απαντήσεις από chatbot, η Google εμφανίζει περιλήψεις τεχνητής νοημοσύνης πριν από τα αποτελέσματα που έχουν γραφτεί από ανθρώπους, ενώ η Meta προτείνει συμπληρωματικές ερωτήσεις κάτω από αναρτήσεις στο Facebook, ακόμη κι όταν δεν γνωρίζει τις απαντήσεις.
Το 2024, ένας γονέας ζήτησε σε διαδικτυακή ομάδα της Νέας Υόρκης συμβουλές για τη φοίτηση του χαρισματικού παιδιού του, το οποίο είχε αναπηρία. Το chatbot της Meta σχολίασε ότι και το ίδιο είχε παιδί (!) και γνώριζε τα σχετικά εκπαιδευτικά προγράμματα της πόλης. Επικαλέστηκε δηλαδή μια προσωπική εμπειρία που δεν μπορούσε να έχει!
Το περιστατικό αναδεικνύει μια ουσιαστική διαφορά: όταν κάποιος απευθύνεται σε μια διαδικτυακή κοινότητα, συχνά δεν αναζητά απλώς πληροφορίες, αλλά την εμπειρία και την κατανόηση ενός άλλου ανθρώπου. Γι’ αυτό και «Υπάρχει λόγος που επιλέγεις να κάνεις μια ερώτηση σε μια ομάδα του Facebook ή στο Reddit» σύμφωνα με την καθηγήτρια Φίσλερ.
1Geoffrey A. Fowler, Washington Post - "What AI chatbots still get wrong"
2Shira Ovide, Washington Post - “How to find real humans on an internet full of AI junk”