Ένας αστροναύτης με αναπηρία ετοιμάζεται για το διάστημα

Ο John McFall, το δεξί πόδι του οποίου ακρωτηριάστηκε μετά από ένα δυστύχημα, θα καταρρίψει ένα στερεότυπο που ίσχυε για περισσότερες από έξι δεκαετίες, διότι αν και η βαρύτητα στον πλανήτη μας «απαιτεί» και μυαλό και πόδια από τους θαρραλέους εξερευνητές και εξερευνήτριές του, το διάστημα δεν κάνει διακρίσεις!

Από την Valentina Tereshkova και τον Neil Armstrong, μέχρι την πιο πρόσφατη αποστολή του πληρώματος Artemis II στο βαθύ διάστημα, το προφίλ των αστροναυτών και των αστροναυτισσών ήταν πολύ συγκεκριμένο και περιλάμβανε οπωσδήποτε αψεγάδιαστη όραση, υψηλή καρδιαγγειακή αντοχή και δύο απολύτως λειτουργικά πόδια.

Ωστόσο, πριν από μερικούς μήνες, η Διαστημική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου και μία νεοφυής εταιρεία, αποφάσισαν να στείλουν σε τροχιά γύρω από την Γη, τον John McFall, έναν Παραολυμπιονίκη δρομέα, το δεξί πόδι του οποίου ακρωτηριάστηκε μετά από ένα δυστύχημα με μοτοσικλέτα.

Μέσα στο 2027, λοιπόν, αναμένεται να ταξιδέψει σε τροχιά γύρω από τη Γη, καταρρίπτοντας ένα στερεότυπο που ίσχυε για περισσότερες από έξι δεκαετίες, παρά το γεγονός ότι αν και η βαρύτητα στον πλανήτη μας «απαιτεί» και μυαλό και πόδια, από τους θαρραλέους εξερευνητές και εξερευνήτριές του, στο διάστημα αυτό είναι αδιάφορο!

Πόδια και συνθήκες μικροβαρύτητας

Γιατί, λοιπόν, το διάστημα αδιαφορεί για τα κάτω άκρα μας; Διότι, αυτό που στη Γη αποτελεί σωματική αναπηρία, μπορεί στη μικροβαρύτητα να αποτελέσει ανατομική προσαρμογή. Τα πόδια μας, για παράδειγμα, έχουν εξελιχθεί ώστε να σηκώνουν το 100% του βάρους μας, παλεύοντας ενάντια σε μια συνεχή ελκτική δύναμη. Ωστόσο, τη στιγμή που ένας αστροναύτης εισέρχεται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη, αυτός ο φυσικός κανόνας σταματάει να ισχύει.

Στη μηδενική βαρύτητα, τα πόδια χάνουν ακαριαία την κύρια αποστολή τους, καθώς οι αστροναύτες δεν περπατούν αλλά αιωρούνται. Σπρώχνουν τα τοιχώματα με τις άκρες των δαχτύλων τους, κατευθύνονται με τους ώμους και σταθεροποιούνται με τα χέρια.

Κατά την Ιταλίδα αστροναύτισσα της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) Samantha Cristoferetti «δεν εξελιχθήκαμε για να πηγαίνουμε στο διάστημα, επομένως, όσον αφορά τα διαστημικά ταξίδια, είμαστε όλοι άτομα με αναπηρία. Αυτό που μας μετατρέπει από άτομα με αναπηρία σε άτομα ικανά να ταξιδέψουν στο διάστημα, είναι απλώς η τεχνολογία». Στο πλαίσιο αυτό, το 2021 η ESA ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα για την αξιολόγηση της δυνατότητας συμμετοχής παρα-αστροναυτών σε διαστημικές αποστολές.

Και ο John McFall ήταν ο πρώτος συμμετέχοντας στο πρόγραμμα.

Εκεί που το μυαλό είναι αρκετό

Παρά το δυστύχημα που οδήγησε στον ακρωτηριασμό του σε ηλικία 19 ετών, ο John δεν σταμάτησε ποτέ να «τρέχει». Έγινε επαγγελματίας αθλητής στίβου και κατέκτησε διάφορες διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένου του χάλκινου μεταλλίου στα 100 μέτρα στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008. Παράλληλα, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, αποκτώντας πτυχίο Ιατρικής και Χειρουργικής.

Όταν εντάχθηκε στη μελέτη «Fly!» ο στόχος ήταν να εξεταστεί αν μια σωματική αναπηρία θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του πληρώματος ή τις επιχειρήσεις του σταθμού. Τα προκαταρκτικά ευρήματα ανέτρεψαν παλαιότερες υποθέσεις, καθώς η προσαρμογή των πρωτοκόλλων έκτακτης ανάγκης, των στολών και του εξοπλισμού για έναν αστροναύτη με τεχνητό μέλος δεν αποτέλεσε σοβαρό εμπόδιο για τους μηχανικούς του διαστήματος.

Πλέον, ο John βρίσκεται κοντά στο να γίνει ο πρώτος αστροναύτης με αναπηρία που θα ταξιδέψει στο διάστημα, χάρη στη συμφωνία της Διαστημικής Υπηρεσίας του ΗΒ με την Vast – την εταιρεία που το 2027 προγραμματίζει να εκτοξεύσει τον πρώτο εμπορικό διαστημικό σταθμό στον κόσμο. Στο πλαίσιο της αποστολής, μάλιστα, ο ίδιος θα διεξάγει τη δική του έρευνα σε τομείς όπως η ανθρώπινη φυσιολογία και η μυοσκελετική προσαρμογή, η συμπεριφορά των προσθετικών μελών σε συνθήκες μικροβαρύτητας, καθώς και ο τρόπος κίνησης και διατήρησης της ισορροπίας στο διάστημα.

Καθώς, λοιπόν, εμπορικοί σταθμοί όπως το Haven-1 της Vast ετοιμάζονται να εγκαινιάσουν μια νέα εποχή διαστημικής διαβίωσης, το προφίλ των αστροναυτών και των αστροναυτισσών φαίνεται ότι μπορεί να αλλάξει. Σε συνθήκες ελλιπούς βαρύτητας, όπου το «πάνω» και το «κάτω» παύουν να υπάρχουν, το «μυαλό» μπορεί να είναι απαραίτητο, τα πόδια πάλι όχι.