Η διαβίωση σε τέσσερις τροχούς αποτελεί για ορισμένους ανθρώπους τρόπο ζωής. Ποιοι είναι αυτοί και τι συνεπάγεται η καθημερινότητα σε 5 τετραγωνικά για την ψυχολογία τους; Η εξελικτική βιολογία και η νευροεπιστήμη ίσως έχουν την απάντηση.
Η διαβίωση σε τέσσερις τροχούς αποτελεί για ορισμένους ανθρώπους τρόπο ζωής. Ποιοι είναι αυτοί και τι συνεπάγεται η καθημερινότητα σε 5 τετραγωνικά για την ψυχολογία τους; Η εξελικτική βιολογία και η νευροεπιστήμη ίσως έχουν την απάντηση.
Για τις παλαιότερες γενιές, το τρίπτυχο της κοινωνικής καταξίωσης πήγαινε κάπως έτσι: «Πρώτα να βρεις μια σταθερή δουλειά, μετά να βάλεις “ένα κεραμίδι” πάνω από το κεφάλι σου και στη συνέχεια να ξεκινήσεις τη δική σου οικογένεια». Το νόημα της ζωής βρισκόταν σε μία συγκεκριμένη διεύθυνση, ένα 30ετές στεγαστικό δάνειο και μια σταθερή ρουτίνα μέχρι τη σύνταξη.
Photo credit: CC0 licence via pexels.com
Ονειρεύεστε διακοπές στη φύση, όποτε και όπου θέλετε, χωρίς δεσμεύσεις και κόστη διαμονής; Το ταξίδι με ένα αυτοκινούμενο όχημα αναψυχής, ίσως είναι η καλύτερη λύση για εσάς! Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο «Αυτοκινούμενα τροχόσπιτα: Στο δρόμο για διακοπές σε 4 τροχούς ».
Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου, αλλά και το οικονομικό κόστος που συνεπάγεται, έχει οδηγήσει αρκετούς ανθρώπους, όχι μόνο μεταφορικά–σε πολλές περιπτώσεις και κυριολεκτικά— στους δρόμους. Είτε θέλουν να ταξιδέψουν και να δουν τον κόσμο, είτε δεν έχουν άλλη επιλογή, ένα υποσύνολο συνανθρώπων μας, έχουν ανταλλάξει τη σταθερότητα που εκπέμπουν τα θεμέλια ενός σπιτιού με την κινητικότητα που υπόσχονται το σασί και το τιμόνι.
Το επονομαζόμενο van life, ένα κίνημα διαβίωσης σε τέσσερις τροχούς, μπορεί σε μερικούς και μερικές από εμάς να φαντάζει ως επινόηση των κοινωνικών δικτύων, ωστόσο, για ορισμένους ανθρώπους αποτελεί τρόπο ζωής. Ποιοι είναι αυτοί και τι συνεπάγεται η καθημερινότητα σε 5 τετραγωνικά για την ψυχολογία τους; Η εξελικτική βιολογία και η νευροεπιστήμη ίσως έχουν την απάντηση.
Photo credit: CC0 licence via pexels.com
Από εξελικτική σκοπιά, οι άνθρωποι είναι «προγραμματισμένοι» για κίνηση. Οι πρώτοι πληθυσμοί ήταν μεταναστευτικοί, ενώ οι εγκέφαλοί μας εξελίχθηκαν ώστε να ανταμείβουν την εξερεύνηση με ένα χημικό κοκτέιλ ντοπαμίνης1 και νορεπινεφρίνης. Και καταπώς ερευνούν γενετιστές και γενετίστριες, αυτό ίσως βρίσκεται εντυπωμένο στο DNA μας, καθώς ένα γονίδιο, το DRD4-7R2, συνδέεται με μεγαλύτερη ανάγκη για ντοπαμίνη! Γνωστό και ως «το γονίδιο της περιπλάνησης», εκτιμάται ότι ενυπάρχει περίπου στο 20% του παγκόσμιου πληθυσμού και συνδέεται με αυξημένη περιέργεια, αναζήτηση συγκινήσεων και μια έμφυτη επιθυμία για νέα περιβάλλοντα και ταξίδια.
Για όσους και όσες φέρουν λοιπόν το DRD4-7R, ο νομαδικός τρόπος ζωής ίσως δεν είναι μια εκκεντρική προτίμηση, αλλά μία γενετική αναγκαιότητα: Όταν κάθε εβδομάδα αντικρύζουν κάτι διαφορετικό από το παράθυρό τους και η «αυλή» τους αλλάζει ανά λίγες μέρες —από μια αμμουδερή παραλία στην Πελοπόννησο σε ένα καταπράσινο δάσος στην Πίνδο— διατηρείται σε λειτουργία το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου τους.
Photo credit: CC0 licence via pexels.com
Το γονίδιο της περιπλάνησης δεν είναι το μόνο «απομεινάρι» του παρελθόντος που είναι εντυπωμένο στο DNA μας, καθώς σήμερα η νευροεπιστήμη και η εξελικτική βιολογία εξερευνούν την πιθανότητα ο λόγος που βλέπουμε άσχημα όνειρα να είναι κατάλοιπο προϊστορικών εποχών! Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο «Γιατί βλέπω συνέχεια άσχημα όνειρα;».
Παράλληλα, η διαβίωση σε τέσσερις τροχούς συνεπάγεται μια ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός μας αντιλαμβάνεται την έννοια του σπιτιού. Για τους περισσότερους και τις περισσότερες από εμάς, περιλαμβάνει ειδικά δωμάτια για διαφορετικές –νευρωνικές– καταστάσεις: Το υπνοδωμάτιο είναι για τον ύπνο, η κουζίνα για το φαγητό. Το σαλόνι για ξεκούραση και κοινωνικοποίηση, το γραφείο για διάβασμα ή δουλειά. Αυτή η λειτουργία του εγκεφάλου ονομάζεται «περιβαλλοντική υπόδειξη»3.
Σε ένα βαν, αυτά τα όρια καταρρέουν. Το κρεβάτι μπορεί να είναι και τραπεζαρία, ενώ η κουζίνα αποτελεί έναν διάδρομο. Εντούτοις, με το πέρασμα του χρόνου, σταδιακά ο εγκέφαλος προσαρμόζεται γνωστικά και οι άνθρωποι μαθαίνουν να «μικρο-διαχωρίζουν» τον χώρο τους4. Μια συγκεκριμένη ρύθμιση φωτισμού ή το άρωμα του πρωινού καφέ, αρκούν για να σηματοδοτήσουν μια αλλαγή: Ο εγκέφαλος αρχίζει να βασίζεται περισσότερο σε εσωτερικές τελετουργίες, αντί στην αρχιτεκτονική του χώρου για να λειτουργήσει.
Video credit: Searchlight Pictures
Η ταινία Nomadland της βραβευμένης σκηνοθέτιδας Chloé Zhao παρουσιάζει τη ζωή σε βαν –όχι από επιλογή, αλλά από ανάγκη– στο απέραντο τοπίο της αμερικανικής Δύσης.
Εντέλει, η διαβίωση σε τέσσερις τροχούς, ίσως αντιπροσωπεύει μια μορφή επιστροφής στις βιολογικές μας ρίζες. Εγκαταλείποντας τους περιορισμούς της μόνιμης κατοικίας, όχι μόνο σε ό,τι αφορά μία σταθερή διεύθυνση αλλά και την ίδια την αρχιτεκτονική της, δίνουμε ώθηση στον εγκέφαλό μας προκειμένου να απαλλαγεί από αντιπερισπασμούς και να ακολουθήσει την αρχέγονη λαχτάρα για περιπλάνηση, που είναι εντυπωμένη στη βιολογία μας.
1 The Brain’s Reward System in Health and Disease
2 Sources of cognitive exploration: Genetic variation in the prefrontal dopamine system predicts Openness/Intellect
3 Creating harmony at home via environmental cueing: A feasibility trial of a non-pharmacological intervention for rural caregivers of persons with dementia
4 The boundary-based view of spatial cognition: a synthesis
Το Pencil On The Moon είναι μια πρωτοβουλία με την υποστήριξη της Generali, η οποία παρακολουθεί στενά όλες τις νέες τάσεις, προκειμένου να συνεχίσει να εξελίσσεται και να προσφέρει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες.
Οι πιο προηγμένες επιστημονικές έρευνες, οι πιο εξελιγμένες τεχνολογίες αλλά και οι πιο καινοτόμες εφευρέσεις εξετάζονται προσεκτικά υπό το πρίσμα της εφαρμογής τους στα πεδία της καθημερινότητας με βασική αρχή ότι ο άνθρωπος είναι πάντα πάνω από την τεχνολογία.
Αυτή είναι η πηγή από την οποία αντλούμε μελάνι για τις πένες αυτού του blog με έναν κοινό στόχο:
Να γνωρίσουμε, κατανοήσουμε και στο τέλος να αξιοποιήσουμε τις νέες τεχνολογίες προς όφελος του ανθρώπου.
Η Generali στηρίζει έμπρακτα αυτή την πρωτοβουλία πιστή στη δέσμευσή της:
«Να στηρίζει τους ανθρώπους για να δημιουργούν ένα ασφαλέστερο μέλλον για τις ζωές και τα όνειρά τους»
…Αλλά και ανοιχτή στη σκέψη ότι πολλές φορές αρκεί ένα μολύβι για να γράφουμε στο φεγγάρι.
